Núi rừng trùng điệp, có dòng Suối Tiên thơ mộng, nước suối trong mát với nhiều dàn thác dạt dào đổ xuống tạo nên những âm thanh kì diệu. Đây là nơi nói về truyền thuyết Sơn Tinh – Thủy Tinh. Sau khi giúp Sơn Tinh đánh thắng Thủy Tinh, công chúa Ngọc Hoa cùng các tiên nữ thường hay xuống tắm ở suối này. Ngày nay nơi đây còn nhiều dấu tích.

Toàn khu Khoang Xanh – Suối Tiên hiện có khoảng 200 ha rừng nguyên sinh và 2 km suối nước tự nhiên chảy suốt đêm ngày không bao giờ cạn. Đây là một phần diện tích của Vườn quốc gia Ba Vì, được phát triển du lịch gắn với bảo vệ thiên nhiên, bảo tồn và phát triển những loài động thực vật quý hiếm…

Khu Trung tâm gồm khách sạn, hội trường, sân khấu, sân tennis, sân bóng đá…, khu suối, thác, rừng gồm rừng nguyên sinh, thảm thực vật phong phú, khu Thung lũng khủng long tái tạo cảnh vật hoang sơ thời tiển sử, kết hợp bảo tồn những động vật quý hiếm hiện có như cá sấu, gấu, khỉ…, khu tắm khoáng bùn bảo đảm sức khỏe cho con người và khu công viên nước rộng hơn 2 héc ta với sóng biển nhân tạo…

Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội đang đến gần. Sắp tới sẽ có rất nhiều vị khách mời, du khách trong nước và quốc tế về dự. Và, Khoang Xanh – Suối Tiên sẽ là điểm đến thú vị, hấp dẫn du khách khi về thăm Thủ đô.

Đến với Đắk Lắk, có một điểm du lịch hấp dẫn không thể bỏ qua, đó là hồ Lắk – một danh thắng mang đậm nhiều nét đặc trưng của xứ sở voi và cà phê. Hồ Lắk cách thành phố Buôn Ma Thuột khoảng 60km, là hồ nước ngọt lớn.

Hồ Lắk nằm cao hơn mặt nước biển khoảng 500m, vào mùa khô hồ có diện tích khoảng 500ha, đến mùa mưa mặt nước hồ mở ra khoảng 700-900ha.

Đến du lịch hồ Lắk, du khách không thể bỏ qua thú vui ngất nghểu trên lưng những chú voi khổng lồ lội qua hồ; rồi thong thả, lúc lắc dạo qua và khám phá những nét văn hóa, đời sống sinh hoạt thường nhật của những buôn đồng bào dân tộc M’Nông sống ven hồ như buôn Jun, buôn M’Liêng…

Sau đó là chuyến tham quan, dạo chơi hồ Lắk bằng thuyền độc mộc đầy kỳ thú. Ngồi trên thuyền, du khách có thể nhìn thấy những chú cá bơi lượn dưới hồ, nghe tiếng nước khua róc rách của mặt nước vào hai bên mạn thuyền; tiếng cá đớp mồi giữa không gian trong lành, tĩnh mịch khiến bạn trút bỏ hết những ưu tư, phiền muộn từ sự bon chen của cuộc sống đời thường.

Đến du lịch hồ Lắk, bạn còn được chìm đắm trong không gian văn hóa cồng chiêng; bên đống lửa bập bùng cùng nhịp xoang với đồng bào dân tộc, vít cong cần rượu để ngất ngây trong tiếng chiêng rộn rã giữa một miền hoang sơ.

Hồ Lắk có khu Biệt điện Bảo Đại, đây là nơi ngày xưa vị vua cuối cùng của Vương triều nhà Nguyễn cho xây dựng để làm nơi nghỉ dưỡng, săn bắn và huấn luyện đội tượng binh.

Từ Biệt điện Bảo Đại, du khách có thể phóng tầm mắt ngắm nhìn toàn cảnh hồ Lắk mênh mông nước. Xa xa dưới tán những khu rừng nguyên sinh là các buôn của người dân tộc M’nông và lẫn trong sương sớm là đỉnh núi Chư Yang Sin – mái nhà của Nam Tây Nguyên.

Du khách cũng có thể nghỉ ngơi tại các bungalow biệt lập nằm dưới những tán cây cổ thụ của khu rừng nguyên sinh. Hồ Lắk không chỉ mang lại nguồn nước tưới tiêu dồi dào cho nhân dân quanh vùng mà còn đem lại nguồn lợi thủy sản lớn cho người dân trong vùng.

Cá ở hồ Lắk có rất nhiều loại và từ cá người dân nơi đây chế biến thành nhiều món đặc sản như món cà đắng nấu cá bống hồ Lắk. Đặc biệt ở hồ Lắk có rất nhiều món đặc sản được chế biến từ cá thác lác.

Thiên nhiên ban tặng cho hồ Lắk nguồn cá thác lác dường như vô tận. Nhiều người dân quanh vùng giải thích, sở dĩ cá thác lác ở hồ Lắk nhiều, to và thơm ngon hơn các vùng khác là do nguồn nước và nguồn thức ăn dồi dào là xác thực vật mục được đổ về từ thượng nguồn sông Krông Ana bắt nguồn từ ngọn núi Chư Yang Sin hùng vĩ.

Cá thác lác hồ Lắk có thể chế biến được nhiều món khác nhau, nhưng hấp dẫn nhất vẫn là món chả cá thác lác. Cá sau khi rửa sạch dùng thìa cạo lấy thịt, bỏ xương, băm nhuyễn, sau đó chỉ cần bỏ thêm một ít tiêu, nước mắm là có thể chế biến món ăn, không cần trộn nhiều gia vị mà để thịt cá tự nói lên vị ngon, ngọt.

Đặc trưng nhất của chả cá thác lác là đem vo viên sau đó chiên giòn, ăn với một ít lá thì là, rau húng; cũng có thể đem vo viên bỏ nồi lẩu, hoặc đơn giản hơn là dùng để nấu canh rau tập tàng, đều rất tuyệt.

Cá thác lác hồ Lắk giờ đây đã trở thành món đặc sản của nhiều nhà hàng, khách sạn lớn ở Đắk Lắk. Nhưng do nguồn cung không đủ cầu nên tại các nhà hàng ở Buôn Ma Thuột người ta thường trộn thêm bột ngũ cốc hoặc cá thác lác đem từ vùng khác ít nhiều làm mất đi vị ngon, ngọt, dai, béo của cá thác lác hồ Lắk chính hiệu. Bởi vậy, chỉ khi về tận hồ Lắk mới có thể thưởng thức được món chả cá thác lác tươi sống chính hiệu.

Sau một ngày vui chơi, tham quan bạn có thể ghé một quán nhỏ nào đó thưởng thức những món đặc sản của hồ Lắk mà không cần bận tâm nhiều về tiền bạc bởi giá cả ở đây khá “mềm”. Một lần đến với hồ Lắk kỳ thú, du khách sẽ nhớ mãi không quên.

Nếu muốn thử cảm giác mạnh, du khách có thể dùng xuồng máy tư nhân hoặc canô mui trần, lướt như bay trên sóng nước, qua 55 km, để đến Đất Mũi – điểm tận cùng Tổ quốc. Các làng chài rải dọc đôi bờ. Thỉnh thoảng có những ghe xuồng chở hàng hoặc trẻ em đến trường học.

Đất Mũi là đất lộc của Đất nước vì hàng năm tiếp tục “nở” ra biển thêm 80-100m². Chả thế mà cột mốc cực Nam của lãnh thổ nước ta sau chục năm đã lùi xa phía sau.

Những con đường nhỏ bê tông vượt trên sình lầy đưa ta tới các căn nhà gỗ ẩn hiện giữa rừng đước Ca Mau bạt ngàn, nay là Khu sinh thái quốc gia. Nghe nói, tại rừng U Minh cách Cà Mau 30 km, du khách còn có thể câu cá. Ở Đất Mũi này, sau một buổi rong ruổi trên các nẻo đường, hơi thấm mệt, du khách đến Quán Thuỷ Tạ, thưởng thức mấy món đặc sản Đất Mũi.

Khai vị bằng đĩa tôm khô Đất Mũi. Loại tôm này phơi mấy nắng teo lại, bỏ vào bao, đập vỏ. Tôm nõn nhỏ sạch bong, tươi roi rói, thơm tho mùi biển, dùng với bia thì khỏi phải chê. Bán tại chỗ, giá 320 ngàn đồng/ký, cũng đáng đồng tiền. Loại tôm này đưa về thành phố làm quà còn có thể dùng với rượu mạnh hoặc sang hơn nữa là với vang trắng.

Món lẩu cá Bóp thịt mềm, cùng các loại rau, bông súng, thòi lòi (xem ảnh) sôi sùng sục, toả mùi thơm tinh khiết. Cá Ngác kho tộ, mực Đất Mũi xào bồn bồn dùng với cơm hoặc bún. Đất Mũi có món Dọp nướng (xem ảnh). Dọp họ nhà nghêu, sống dưới bùn phù sa, ruột không có cát, mặn ngọt vị biển, quả là độc nhất vô nhị.

Giữa trời biển mênh mang, khi chúng tôi đang thưởng thức hương vị các món nhậu Đất Mũi, một dọng hát trong trẻo chợt vang lên. Ca sĩ là cô tiếp viên của cửa hàng Thủy Tạ. Có mấy câu vọng cổ  bài “Áo mới Cà Mau” kết thúc như vầy:

Cà Mau là nhạc là thơ

Có đôi trai gái đợi chờ thương nhau

Mai này vùng đất Cà Mau

Mặc thêm áo mới vui nào vui hơn.

Nếu bạn chậm về Đất Mũi, sẽ chẳng còn dịp vượt qua Phà Đầm Cùng tại huyện Cái Nước, còn gọi là “Phà lùi”, vì khi tới bờ bên kia, ô tô phải đi lùi để lên bến. Đây là bến phà cuối cùng của nước Việt ta trên con đường hiện đại hoá, tiến dần về phương Nam. Cũng là bến phà tận cùng đất nước. Cuối năm nay, một chiếc cầu hiện đại sẽ vượt qua con sông này và bạn sẽ lỡ một dịp hiếm có để cảm nhận được sự phóng khoáng hoang sơ của đất phương Nam qua lời NS Trần Tiến: “Đêm phương Nam nằm nghe đường xa vó ngựa/ Nghe từ thuở hồng hoang ngựa qua bến sông”…

Từ đó, thu hút người miền xuôi Bình Định, Quảng Ngãi chen chúc nhau lên mua bán trao đổi, ngoài các bộ phận thú rừng đa dạng và quý hiếm, đến vật nuôi hay thuần dưỡng như voi, ngựa, trâu – bò, còn trữ lượng lâm sản thì nhiều vô kể như trầm kỳ, mật ong, trầu nguồn, nhựa thông… Dần dần người miền xuôi đến định cư đông đúc hơn lập nên làng xóm. Thế thường “Đất có dân, thần có chủ”  họ lập đình miếu phụng thờ. Và  đình An Lũy đã đứng lên từ buổi sơ khai ấy, tọa lạc trên một cánh rừng rộng và bằng, hướng mặt về Tây Nam. Hiện nay có bờ thành con lơn bao bọc và  nhiều cây cao bóng cả lợp tán giao cành tạo nên cảnh thâm nghiêm cổ kính. Xét theo thời gian, đình hẳn là “anh cả” của quần thể “Khu di tích lịch sử Tây Sơn Thượng đạo-căn cứ địa buổi đầu của phong trào nông dân Tây Sơn (1771-1773) được Bộ Văn hóa-Thông tin công nhận theo Quyết định số 1057/QĐ ngày 14/06/1991”.

Đình An Lũy (đình trong) xây dựng theo kiến trúc cổ truyền, tiền đường hậu tẩm. Ngôi tiền đường có ba gian hai chái, hậu tẩm có một gian hai chái, hội đủ sáu vày kèo, tám cây quyết, tám cây đấm và bốn mươi cây cột. Gia nguyên, đỉnh chốt của ngôi đình được 6 bộ cối chày thon thả nâng cao và an tọa trên lưng sáu cây trính ba lá uốn cong, kèo nhất đoạn tạc đầu lân đuôi cá, năm gian bàn khoa cải tiến, ngưỡng cửa xoi chỉ lá sen, ngạch cửa xoi chỉ trái cốc… Tất cả các hạng mục gỗ đều toát lên nước sơn màu gụ màu vàng óng, hoặc màu hồng thẫm bóng ngời ngời. Mái ngói vảy nóc đúc lưỡng long tranh châu, nền và sân lát gạch Bát Tràng…

Tại đây, bên bãi cát trắng phau của dòng sông Kỳ Lộ, có một khối đá to. Từ trong khe đá, một dòng nước nóng khoảng 70 độ C theo một rãnh nhỏ chảy ra ngoài. Lúc trời dịu mát, hơi nước bốc lên có thể nhìn thấy được. Du khách có thể luộc chín trứng gà ở suối nước nóng này. Nhiều người đến đây tham quan đã đem theo cả gà ,vịt sống để làm thịt và nấu nướng tại chỗ. Tương truyền, bùn ở chỗ dòng nước chảy ra có thể chữa được một số bệnh.

Những ngày lễ, tết nơi đây đông đảo du khách đến tham quan, du lịch. Nhiều người đến đây lấy nước và bùn về chữa bệnh.

Đền Cố Trạch nằm cách quốc lộ 10 khoảng 300 m, thuộc địa phận xã Lộc Vượng, ngoại thành Nam Định, thờ Đức thánh Trần: Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn. Ông cùng với vua Quang Trung, đại tướng Võ Nguyên Giáp được thế giới công nhận là danh tướng. Ngôi đền này nằm sát với đền Trần thờ các vua nhà Trần, cùng chung hàng cây lưu niên, hàng tường bao, cửa vào, sân gạch, hồ sen với 6 con rồng đá trườn xuống nước như sắp vẫy vùng. Được xây dựng vào cuối thế kỷ XIX, đến năm 1962, đền Cố Trạch được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp nhà nước.

Cố Trạch có nghĩa là “nhà cũ”. Tục truyền vào giữa thế kỷ XIX, nhân dân đào được trên đất đền hiện nay một phần bia ghi rõ là đất ở nhà cũ của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn. Bước chân vào đền, du khách sẽ gặp ngay ở cung đệ nhất bức đại tự khắc gỗ năm Đinh Dậu (1897). Trên đó ghi “Hưng Đạo Thân Vương Cố Trạch”, nghĩa là nhà cũ của Hưng Đạo Vương. Qua cung đệ nhất, đến cung đệ nhị, khách sẽ gặp “vật báu” có một không hai. Đó là bộ cánh cửa gỗ. Khi khép lại nó tạo thành những bức tranh lịch sử liên hoàn chạm khắc tỷ mỉ, công phu. Mỗi cánh cửa mở ra là một sự kiện, một nhân vật lịch sử của thời Trần hiện về. Từ hình ảnh lưỡng long chầu nguyệt đến cảnh Trần Thái Tông lên ngôi hoàng đế. Rồi các Hội nghị Diên Hồng, Hội nghị Bình Than, trận Chương Dương-Hàm Tử, trận Bạch Đằng Giang nổi tiếng, cảnh Thoát Hoan chui ống đồng tháo chạy hiện lên sinh động qua bàn tay khéo léo và óc sáng tạo của các nghệ nhân.

Sau hai cung là khu “Tại Thiên hương”. Hưng Đạo Vương và các quan văn, võ được thiết kế thờ trong không gian không có mái che để trời đất hòa tụ. Tòa Tiền Đường có ban thờ, bài vị 3 vị danh tướng có công trong chống giặc Nguyên Mông là Nguyễn Chế Nghĩa, Phạm Ngũ Lão, Phạm Ngộ.

Hè qua thu tới, về với mảnh đất Thiên Trường, dự lễ hội Trần, du khách sẽ có dịp bước vào thế giới lịch sử, được sống lại với hào khí Đông A trong 3 lần chiến thắng giặc Nguyên Mông của dân tộc.

Chùa Dơi được xây dựng vào khoảng thế kỷ 16 và đã được trùng tu nhiều lần, gần đây nhất là lần trùng tu từ năm 2007 đến 2009 sau khi xảy ra hỏa hoạn làm cháy gian chính điện với tổng kinh phí lên tới hơn 4 tỷ đồng. Từ xa nhìn lại, ngôi chùa nổi bật trên nền cây xanh bởi lối kiến trúc và mầu sắc trang trí khá cầu kỳ. Mái chùa gồm hai tầng lớp ngói mầu, trên mái còn bố trí nhiều tháp nhỏ. Những đầu mái phía đầu hồi được chạm trổ tinh xảo hình rắn Na-ga uốn lượn hướng về tâm tháp cao vút trên đỉnh chùa. Hành lang bao quanh chùa được thiết kế một hàng cột với các tượng tiên nữ Kemnar chắp tay trước ngực và nụ cười lẩn khuất huyền bí như một thứ ngôn ngữ không lời đón chào du khách thăm viếng.

Gian chính điện chùa có đặt một pho tượng Phật Thích Ca bằng đá nguyên khối cao 1,5 m, ngự trên một tòa sen cao khoảng hai mét. Chung quanh là những bức tường trang trí các tác phẩm tranh vẽ sinh động, mang phong cách dân gian, miêu tả cuộc đời Ðức Phật, từ lúc ra đời cho tới khi được khai minh rồi nhập Niết bàn. Ngoài gian chính điện, trong khuôn viên chùa còn có nhiều bảo tháp chứa di hài, nơi thờ cúng các nhà sư quá cố cùng nhà ở của các sư và nhà hội Sa La như kiểu nhà rông hay hội trường… Bên cạnh hệ thống tượng Phật, chùa Dơi cũng là nơi hiện lưu giữ nguyên vẹn các bộ kinh ghi trên lá cây thốt nốt, những hiện vật quý hiếm mang nhiều giá trị đặc sắc về văn hóa tín ngưỡng của vùng đất Nam Bộ.

Nằm giữa một không gian cây xanh rộng lớn, có diện tích khoảng ba ha, um tùm các loại cây ăn quả như xoài, vú sữa, sầu riêng, măng cụt, chùa Dơi còn nổi tiếng với một đàn dơi lên tới hàng vạn con cư ngụ. Cũng chính vì vậy cho nên chùa mới được nhân dân trong vùng và khách hành hương gọi là chùa Dơi để gắn với hiện tượng kỳ thú này của thiên nhiên. Ðây là loài dơi quạ (tên khoa học là Flying-fox), mỗi con trưởng thành sải cánh dài khoảng 1m và nặng khoảng 1,5 kg. Khi hoàng hôn buông thì đàn dơi mới bắt đầu xao xác thức dậy và bay đi kiếm ăn, để rồi lại trở về chùa vào 4 giờ sáng hôm sau. Ban ngày, dơi thường treo mình ngủ trên các cành cây trong vườn chùa theo kiểu treo dốc đầu. Nhìn từ xa rất khó phát hiện vì chúng bám trên cây chi chít, trông như những đám lá cây rủ xuống trên cành và thân cây. Ðiều đặc biệt và khó hiểu là dơi chỉ đeo bám vào những cành cây trong phạm vi chùa chứ không đeo bám vào những cành cây mọc chìa ra phía ngoài chùa. Tuy là loài động vật ăn hoa quả, nhưng hàng vạn con dơi cư ngụ trong khuôn viên chùa lại không hề động chạm đến vô vàn quả cây chín trong vườn chùa.

Không chỉ có đàn dơi quạ, chùa Dơi Sóc Trăng còn nổi tiếng với đàn lợn (heo) năm móng. Những con heo này bị biến đổi về cấu trúc di truyền do đó có năm móng chứ không phải là ba móng như heo thông thường và do nhân dân trong vùng mang đến để nhà chùa nuôi hộ. Trước đây, đàn heo này có tới sáu, bảy con, hiện nay chỉ còn bốn con, con “già” nhất cũng đã năm tuổi. Do được nuôi trong sân vườn chùa, chúng khá mập, chậm chạp nhưng rất khôn và dạn dĩ, thân thiện với du khách tham quan.

Có thể nói, đến nơi đây, được dạo bước trong khuôn viên mênh mông, rợp bóng mát cây xanh của vườn chùa, ngắm nhìn hàng vạn con dơi treo mình ngủ trên tán lá, bên những chú lợn tròn trĩnh, đủng đỉnh bước đi trong sự tĩnh lặng của cảnh chùa, du khách mới cảm nhận được một cách đầy đủ ý nghĩa về một môi trường sinh thái trong lành và bình yên, nơi con người cùng thiên nhiên như đang hòa vào làm một.

Với vẻ đẹp nghệ thuật kiến trúc cổ kính, tiêu biểu của vùng đất Nam Bộ và các giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc, bao phủ bởi những câu chuyện và các hiện tương thiên nhiên mang nhiều nét huyền bí, kỳ thú, chùa Dơi đã và đang trở thành một điểm viếng thăm và tham quan của khá đông người hành hương, du khách ở trong nước và ngoài nước khi đến với Sóc Trăng nói riêng và khu vực đồng bằng sông Cửu Long nói chung.

Từ thị trấn Mộc châu, ngược đường lên thị xã Sơn La khoảng 300 m, Hang dơi ở phía núi bên tay phải, cách quốc lộ 6 khoảng 150 m. Cửa hang quay về hướng nam nhìn xuống thung lũng lớn, ở gữa thung lũng lớn gồm bảy quả núi nhỏ tựa như bảy viên ngọc.

Tương truyền thuở xưa có một con rồng bay về phương nam. Khi bay qua vùng đất này, vì khí hậu gió rét rồng không chịu nổi đã gục ngã tại nơi đây. Trước khi chết rồng nhả ra bảy viên ngọc và hóa thành dãy núi đá, bảy viên ngọc hóa thành bảy quả núi. Ngày nay rồng vẫn quay đầu về phía bảy viên ngọc như còn nuối tiếc ngày nào.Vào cửa hang ta thấy như vào miệng một con rồng khổng lồ. Lối vào hai bên tựa như hai mép rồng. ở giữa cửa ta thấy một hòn đá nhô ra tựa như lưỡi rồng. Hàm rồng trên (tức trần hang) như một mái che thiên tạo, cao và rộng thoải dốc vào trong. Nền hang (tức hàm rồng dưới) rất phẳng và đủ chỗ cho hàng trăm người vào tham quan.

Trong hang một cách sắc diệu kỳ, từ trần hang rủ xuống những dải nhũ thạch lấp lánh đủ bảy sắc cầu vồng. Nhiều khối ngũ đá từ trên trần hang chảy xuống nền hang cao tới hơn 20m như những dễ cây đa cổ thụ rủ xuống mặt đất. Ngoài ra còn rất nhiều nhũ đá mang dáng cây đồng tiền, cây thóc, hình ông tiên, cô tiên, con voi, sư tử, hổ, kỳ đà, đại bàng và cả những đám mây bay lượn. Với tư cách nhìn giàu tưởng tượng du khách có ngay những nhũ đá để đặt tên. Mỗi tên gọi đều là một tác phẩm nghệ thuật điêu khắc tài hoa của tạo hóa mà không một bàn tay nào của con người có thể thay thế được. Đường nét những nhũ đá như những nét trạm trổ vừa phóng khoáng vừa tinh xảo, sống động huyền ảo. Các cửa hang 50 m rộng khoảng 800 m2 vòm hang có chỗ cao hơn 30 m, có hình tròn. Ở chính giữa nền hang có một số hồ khô nước, rộng chừng 200 m2, giữa hồ có con rùa bằng đá to lớn. Bờ bên trái của hồ khối thạch nhũ hình đôi trai gái đang quấn quýt bên nhau. Theo truyền thuyết có hoàng tử con vua Thuỷ Tề đem lòng yêu mến công chúa trên đất liền. Hoàng tử đã lấy rùa của Vua cưỡi nổi lên đất liền để thăm công chúa. Không muốn con mình lấy người trên đất liền, nhà vua giận dữ đã ra lệnh cho thuỷ thần rút hết nước để hoàng tử không có đường về thuỷ cung. Hoàng tử vẫn quyết tâm lấy người mình yêu. Đôi trai gái đó đã biến thành đá để chứng minh cho tình yêu của họ trở lên vĩnh cửu. Rùa thấy hoàng tử có tình yêu son sắt như vậy, cũng biến thành đá ở lại với hoàng tử và người con gái. Mặc dù giận hoàng tử nhưng vua vẫn tạo điều kiện cho cuộc sống của con trai mình lên trước khi nước rút hết, đất đai quanh hồ được tạo thành những ruộng nước, có hồ nước nhỏ ở ngay bên phải hồ nước cạn và các con vật để hoàng tử có cuộc sống mới.

Với sự độc đáo huyền ảo của hang, rất nhiều du khách đến thăm nơi đây đã để lại nhận xét: ” Đây là hang đẹp nhất phía tây” ” Tây thiên địa nhất động “. Di tích đã được Bộ văn hoá – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng di tích quốc gia.

Trong cụm đảo Nam Du, Hòn Lớn là đảo lớn nhất và cao nhất, cũng là trung tâm của xã An Sơn. Một con đường nhựa dài 2,6 km, ngập bóng cây xanh, đưa khách từ cầu Cảng lên đến đỉnh, nơi có ngọn hải đăng cao so với mặt biển gần 300m. Tại đây, có thể nhìn toàn cảnh. Những hòn đảo với nhiều dáng hình quây quần bên nhau, nổi lên trên tấm thảm xanh của biển đầy huyền bí. Chung quanh là những làng chài, được bao bọc bởi những rặng dừa xanh cao dưới chân ghềnh, mà dân chài đã trồng từ hơn 70 năm qua.

Rất nhiều câu chuyện kể lý thú về quần đảo này. Hai thế kỷ trước, vua Gia Long trên đường chạy nạn, đã dừng chân và sinh sống nơi đây một thời gian dài. Từ thời ấy, “giếng nước Gia Long” ở Bãi Ngự, mà người dân quen gọi đến nay vẫn còn, quanh năm mực nước trong veo, không cạn. Trên đảo có nhiều địa danh: Bãi Chệt, Bãi Tuồng, Bãi Giếng, Bãi Cỏ, Bãi Ðất Ðỏ, Bãi Mến, Hòn Mấu, Củ Chon… Mỗi địa danh đều gắn liền với một sự tích.

Quần đảo Nam Du có nhiều ghềnh đá, càng ngắm, càng thích. Nó được tạo thành từ vô số tảng đá như nham thạch, được sóng biển mài giũa công phu từ hàng chục nghìn năm qua, làm cho cảnh quan thiên nhiên Nam Du thêm đẹp. Một vẻ đẹp riêng của vùng biển đảo tây nam. Những người xưa với hai bàn tay trắng, ra đảo “khai hoang lập đất”, hiện nay vẫn còn sống, như ông Năm Cần, bà Năm Sự, Hai Rua, Ba Gấm, Ba Cau, Năm Nhọt… ở Củ Chon. Vì quá chán ngán và lo sợ cảnh giặc giã ruồng bố, họ cùng gia đình ra đảo từ hơn nửa thế kỷ trước. Rồi tiếp tục đến các thế hệ con cháu vẫn ở lại sinh sống trên đảo, góp phần xây dựng cuộc sống trên đảo ngày càng giàu đẹp, tươi vui.

Cuộc sống trên đảo Nam Du ngày nay đã thật sự khác xưa, do được thông thương với đất liền. Ðảo có trường mẫu giáo, trường tiểu học, trung học cơ sở, có trạm y tế. Năm 2008, trạm y tế này đã được Hải quân Vùng E tặng 30 triệu đồng nâng cấp sửa chữa; Viện Vật lý Cộng hòa Séc cũng tặng pin năng lượng mặt trời, tạo điều kiện tốt hơn cho trạm trong công tác khám và điều trị cho nhân dân.

Khai thác hải sản là thế mạnh trên đảo Nam Du. Tại đây hằng ngày có hơn 400 phương tiện lớn, nhỏ hoạt động, sản lượng đạt khoảng 6.500 tấn/năm. Vài năm gần đây, Nam Du “phất lên” nghề câu cá thu. Chỉ cần một con nước trúng, mỗi phương tiện thu về từ 50 đến 70 triệu đồng tiền lãi. Nam Du còn có đội tàu thuyền chủ lực, gồm 54 tàu đánh bắt xa bờ, cùng giúp nhau trong xoay vòng đồng vốn, khai thác tốt ngư trường và góp phần cùng đồn biên phòng giữ vững an ninh trên biển, tham gia cứu hộ, cứu nạn.

Ðến thăm đảo, du khách có thể tản bộ hoặc đi xe máy, hoặc thuê tàu đò rong ruổi, tham quan các đảo nhỏ chung quanh, xem các lồng bè nuôi tôm, nuôi cá trên biển. Nơi đây, cuộc sống lúc nào cũng nhộn nhịp, đông vui, tàu, thuyền vào ra tấp nập… Dưới chân ghềnh, những ngôi nhà nép mình bên những rặng dừa xanh mát, được sóng biển vỗ về quanh năm. Người dân trên đảo mộc mạc, dễ gần, rất nhiệt thành và hiếu khách.

Nam Du hiện đang thu hút rất nhiều du khách đến thăm cảnh đẹp và thưởng thức những món đặc sản như ốc nhảy, ốc đụn, hàu sữa, ghe, mực… được người dân bắt lên từ biển còn tươi rói; Nam Du nổi tiếng với những phong cảnh hấp dẫn như Bãi Ngự, Bãi Cỏ, Bãi Giếng… là nơi có cầu cảng tấp nập ghe thuyền. Cuộc sống Nam Du lúc nào cũng sôi động với nghề truyền thống là câu mực. Ban đêm, trên biển cả bao la, hàng trăm chiếc thuyền câu mực giăng đèn chiếu sáng mặt nước đại dương, tạo thành một bức tranh di động huyền diệu.

Những ai thích khám phá biển đảo hãy một lần đến Nam Du, nơi có núi đồi, sông biển nên thơ cùng ngọn hải đăng cao 309 m điều tiết tàu thuyền qua lại an toàn. Ngoài vai trò “con mắt biển” canh giữ vùng biển trời tây nam của Tổ quốc, ngọn hải đăng này còn góp phần làm tăng thêm vẻ đẹp kỳ thú của đảo Nam Du.

Đây là một công trình kiến trúc độc đáo và đặc sắc, có sự kết hợp hài hoà giữa nghệ thuật châu Âu và Đông Á. Nhà thờ được xây dựng chủ yếu bằng đá trong thời gian khá dài, từ năm 1875 đến 1899.

Toàn bộ diện tích của khu nhà thờ đá rộng 30.000m². Trên nền có 11 công trình được xây cất, bố trí hợp lý, tạo thành một cảnh quan đẹp mắt. Đi vào khu nhà thờ từ hướng Nam, sau hồ nước là một khoảng sân rộng rãi, thoáng đãng. Từ đây, du khách có thể quan sát tổng thể diện mạo của toà Phương Đình, được làm toàn bằng đá, có chiều dài 24m, chiều rộng 17m, chiều cao 25m.

Cả 3 tầng Phương Đình đều được xây dựng bằng những phiến đá, có phiến nặng hàng tấn. Đi qua Phương Đình, du khách bước vào nhà thờ lớn đồ sộ, xây dựng năm 1891, có 5 lối vào làm bằng đá, trạm trổ tinh tế, điêu luyện với các hoa văn, họa tiết ấn tượng. Nhà thờ lớn dài 74m, rộng 21m, cao 15m, được dựng bởi 6 hàng cột gỗ lim, trong đó có 2 hàng cột ở giữa cao 11m, chu vi mỗi cột là 2,35m, nặng 7 tấn, đều làm bằng nguyên một thân cây lim.

Nằm song song hai bên nhà thờ Lớn, có 4 nhà thờ nhỏ đăng đối nhau là nhà thờ Thánh Rôcô, nhà thờ Thánh Giuse, nhà thờ Trái tim Đức Mẹ và nhà thờ Thánh Pêrô. Mỗi nhà thờ là một tác phẩm kiến trúc mỹ thuật mang nét riêng vốn có.

Điểm nhấn trong quần thể nhà thờ Phát Diệm chính là nhà thờ Trái tim Đức Mẹ, quen gọi là nhà thờ Đá, được xây dựng hoàn toàn bằng đá, từ nền, tường, chấn song, cột, xà, các bức phù điêu…

Lối kiến trúc này chỉ có duy nhất ở Việt Nam và hiếm gặp trên thế giới. Chính vì lẽ đó, từ trước đến nay người ta đã lấy tên gọi của nhà thờ Đá để đặt gọi chung cho cả khu nhà thờ xứ Phát Diệm.